تحلیل وبررسی جامعه شناختی آلبوم عدد
محسن نامجو
می توان کار محسن نامجو و همفکران او را در عرصه ی موسیقی به عنوان ما نیفست مو سیقی پست مدرن و آوانگارد با درون مایه های آناراشیستی هم در فرم و محتوا دانست.
محسن نامجو متولد تربت که تازگی ها با مجوز گرفتن از وزارت ممیزی کشور (همان فرهنگ وارشاد )از زیر زمین
خانه اش به روی میز دکه ها وهر جا که بنگری فریاد می کشد.
گفتا من آن ترنجم......
آلبوم ترنج را به جرات می توان اصیل ترین کار در عرصه ی مو سیقی تلفیقی دانست.
انتخاب اشعاری از حافظ ومولوی ودیگر شاعران کلاسیک با انتخاب و ساخت موسیقایی بسیار زیبای نامجو که تلفیقی از راک وجاز وموسیقی ایرانی می باشد را می توان کاری بدیع در موسیقی ایران به شمار آورد.
من در اینجا از البوم ترنج نخواهم گفت بلکه این نوشتار به بررسی و واکاوی آلبومی که شاید کمتر مخاطبی به آن توجه کرده است می پردازد.
آلبوم عدد را اینجا بیشتر از نظر محتوا و درون مایه و کمتر از لحاظ ساخت مو سیقایی ونگاه فرمالیستی بررسی خواهم کرد.
آهنگ عدد که اولین ترک این البوم است در اولین شروع خود ما را به یاد کتا بی از گئورگ زیمل به نام فلسفه پول می اندازد .
در انجا زیمل به بررسی رشد و سیطره ی پول بر تمام روابط انسان در جهان سرمایه داری می اندازد.
اگر عمیق تر بخواهیم بنگریم البوم عدد با ضربان تند مو سیقایی خو به تصویر کشیدن سلطه و استیلای عدد یا قرارداد در تمام عرصه های زندگی انسان مدرن می پردازد و با نگاهی به شدت انتقادی به رویکرد های پوزیتویستی می تازد .
عدد یا به تعبیر دیگری قرار داد یا هر چیز دیگری که رابطه های انسان را به مانند پلی ترسیم شود خالی از معنا و مفهوم به مبارزه بر می خیزد.
در آثار هایدگر با نگاه تاریخی روبه رویم که به کشف معنای هستی و به تدریج با گذر زمان وزدایش معنا از هستی به مفهومی که در ذات خود نهفته است می پردازد.
هایدیگر به این مسئله می پردازد که تاریخ فلسفه تاریخ فراموشی هستی است.
اگر در اینجا بخواهم بحث هایدگر را ادامه دهم به طول خواهد انجامید و از فضای جامعه شناختی این نوشتار به نگاهی فلسفی و کاملا انتزاعی بدل می شود .پس بهتر می دانم که دوباره به بررسی خود آلبوم عدد با نگاهی انتقادی از منظر جامعه شناختی بپردازم.
نامجو در این اثر نه چندان موثق شعر این اثر هم از خودش
می باشد به نقد این مسئله می پردازد که انسان مدرن چگونه و چرا برای شناخت یا مطا لعه تمام اعمال و رفتار ها و روابط ......
دیگری را به کار می گیرد که خود خالی از معنا و محتواست.
در آلبوم عدد و اهنگ عدد ما با فریاد یک نسل سوخته و گریبانگیر بحران معنا روبرویم .نسلی که در تمام عر صه های زیستی خود چه حوزه عمومی و خوصوصی با عدد و
قرار داد های آهنین روبروست وعدد ها حامل هیچ گونه معنایی برای معنا دادن به زندگی اش نیست .
عدد فریاد این نسل فقدان و دچار بحران معنا ست.
ماکس وبر را شاید بهتر از زیمل یا هایدگر بشناسید .وبر زمانی که داشت به بررسی عقلانیت مدرن در جوامع سر مایه داری می پرداخت به این نتیجه رسید که یکی از شاخص های عقلانیت در غرب را نهاد های بورکراتیک می داند اما دیری نپایید که وبر به این مسئله پی برد که این نهاد های دیوان سالار و به تعبیر او عقلانی خود به تدریج بوجود آورنده ی همان (قفس آهنین)است
که وبر همیشه از آن هراس داشت .
آلبوم عدد حکایت انسانی است دچار قفس آهنین که وبر از آن یاد می کند . انسانی که عدد ها او را احاطه کرده اند و مجالی بربازگشت به خویشتن برای او نگذاشته اند و تنها با زگشتی که می توان انظار آن را داشت باز گشت دو باره به عدد است .
عدد ی بی معنا و تبدیل شده به تنها الگو برای سنجش تمام روابط والگو های زندگی مدرن در جهانی مدرن و تحت استیلای قواعد سرمایه داری و منطق سرمایه داری .
با زگشت در آهنگ عدد حکایت افسانه ی نهلیستی سیزف را به یاد می آورد که یک دور سراسر بی معنا و پو چ و گنگ است.